Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – ABD’nin çekilmesiyle sonuçlanan Vietnam savaşı birçok ABD askeri üzerinde de derin etkiler bıraktı ve ‘Vietnam Sendromu’ olarak adlandırılan psikolojik rahatsızlığa sebep oldu. ABD askerlerinin yabancı olduğu bir coğrafyada savaştığı sırada en büyük ‘hazinelerinden’ birisi de radyolar oldu. Evlerinden binlerce kilometre uzakta olan askerler radyolar sayesinde müzik ve haber dinleyerek savaş ortamından biraz da olsa uzaklaşmanın yolunu bulmuştu. Ancak bu yayınlar zaman zaman Kuzey Vietnam tarafından yapılan propaganda yayınlarıyla kesiliyordu. ABD askerlerinin psikolojik olarak yıpratılmasını hedefleyen bu yayınların en tanıdık sesiyse görevi ‘düşmanı’ yıpratmak olan Hanoi Hannah’dı.
Hanoi Hannah, 1965 yılından 1973 yılında kadar 8 yıl boyunca ABD askerleri psikolojik olarak yıpratmak için neredeyse kusursuz bir İngilizce ile çeşitli mesajlar yayınladı. Hannah, yayınlarında sık sık ABD hükümetinin kendi askerlerine ‘yalan’ söylediği mesajını vererek Washington’daki politikacıların kendi askerlerine ölmeyi emrettiğini söyledi. Yayınların sıklaşması sebebiyle Hannah’ın sesi, bir süre sonra ABD askerleri için oldukça tanıdık gelen bir ses haline gelmişti. Hannah’ın görev aldığı yayınların ABD askerleri üzerinde hedeflenen etkiye ne derece ulaştığı bilinmiyor olsa da savaştan yıllar sonra dahi Vietnam Savaşı’na katılan ABD askerleri onun sesini hatırladıklarını söylemişti.
AYRICALIKLI BİR ÇOCUKLUK YAŞADI
Asıl adı Trinh Thi Ngo olan Hanoi Hannah, 1931 yılında Vietnam’ın Hanoi kentinde doğdu. Vietnam, Hannah’ın doğduğu dönemde Fransa’nın Asya’da ki sömürgelerinden birisiydi. Ailesi varlıklı bir aile olan Hannah’ın babası ülkenin en büyük cam üreticilerinden birisiydi ve Hannah bu sebeple ülkedeki diğer çocuklarla kıyaslandığında ayrıcalıklı bir çocukluk geçirdi. Amerikan filmleri başta olmak üzere yabancı filmleri izlemeyi seviyordu ve ailesi bu sebeple filmleri izleyebilmesi için Hannah’ın İngilizce ve Fransızca dersleri alması için özel öğretmenler tutmuştu.
Hannah’ın gençlik yılları İkinci Dünya Savaşı’na denk geldiği için diğer yaşıtları gibi zorlu geçmişti. İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin ardından Vietnam’da önemli gelişmeler yaşanmaya başladı. 1945 yılında Komünist lider Ho Chi Minh, Kuzey Vietnam’ın bağımsızlığını ilan etti ve Fransız sömürge yönetimine karşı mücadeleye başladı. Ho Chi Minh’e bağlı silahlı milislerin Fransız ordusuyla olan mücadelesi uzun yıllar devam etti. 1954 yılına gelindiğinde Fransa, Vietnam’dan çekilmeye karar verdi ve bu çekilmeyle birlikte Vietnam, Kuzey ve Güney olarak ikiye ayrıldı.
Ho Chi Minh
Fransa’nın bölgeden çekilmesi ABD için bir endişe kaynağıydı. ABD hükümeti, özellikle Başkan Dwight D. Eisenhower’ın yönetimi altında, “Domino Teorisi”ni savunuyordu. Bu teoriye göre, bir ülke komünist rejimi benimserse, bu durum çevresindeki diğer ülkeleri de etkileyebilir ve bu şekilde komünizm Asya’nın geneline yayılabilirdi. ABD, Güney Vietnam’ı komünizmin yayılmasını engellemek için önemli bir tampon bölge olarak görüyordu. ABD, 1964 yılında Tonkin Körfezi’nde seyreden USS Maddox savaş gemisine ateş açılmasını gerekçe göstererek Vietnam’a savaş açtı.
TRINH THI NGO’DAN HANOI HANNAH’A DÖNÜŞTÜ
Savaşın başlamasıyla birlikte Trinh Thi Ngo’nun Hanoi Hannah’a dönüşme süreci de başlamış oldu. Vietnam’ın Sesi radyosunda görev alan genç kadın ileri derece İngilizcesini kullanarak ABD askerleri üzerinde psikolojik baskı kuran bir silah haline geldi.
Ngo, yaptığı radyo yayınlarında öldürülen ABD askerlerinin isimlerini sayıyor, ABD’deki savaş karşıtı protestolarla ilgili haberi okuyor ve ABD’li sanatçıların savaş karşıtı şarkılarını çalıyordu. Askerlere doğrudan hitap eden Ngo, onlara çoktan kaybettikleri bir savaş için öldüklerini söyleyerek komutanlarını öldürmeye çağırıyordu. Askerlerin sinirlerini bozmaya çalışan Ngo, ABD askerlerinin eşlerini ve kız arkadaşlarını da hedef alıyor ve askerlere onların sadakatsiz olduğunu ima eden laflar söylüyordu.
Hanoi Hannah, 1965’ten 1973’e kadar sekiz yıl boyunca, Vietnam’daki Amerikan güçlerini caydırmayı amaçlayan radyo mesajları yayınladı. Yayınları kısa sürede beş dakikadan 30 dakikaya çıktı ve günde üç kez yayınlandı. Yayınlarında sıklıkla kullandığı cümleler ise şöyleydi: -Asker, hükümetin seni terk etti. Ölmeni emrettiler. Onlara güvenme. Sana yalan söylediler. Bu savaşı kazanamayacağını biliyorsun. -Bana öyle geliyor ki çoğunuz savaşın gidişatı hakkında pek bilgi sahibi değilsiniz, burada bulunmanızın doğru bir açıklaması bile yok. -Asker, batan bir gemiyi terk etmek çok iyi bir fikir. Sana yalan söylüyorlar. Bu savaşı kazanamayacağını biliyorsun.
‘BANA NASIL HİTAP ETTİKLERİNİ UMURSAMADIM’
Radyoda sıklaşan yayınların ardından ABD askerleri Trinh Thi Ngo’a Hanoi Hannah ismini taktı. 2014 yılında yazdığı bir yazıda radyo yayınlarında kendisini Thu Huong olarak tanıttığını söyleyen Ngo “Amerikalı askerler bana Hanoi Hannah derdi. Birçok yabancı muhabir bana bu ismi sordu ve ben de, ‘Belki de program Hanoi’den yayınlandığı içindir. Hannah, H harfiyle başlayan Amerikalı bir kadın ismi ve benim adım Huong da H harfiyle başlıyor. Amerikalı askerler kelime oyunlarını severdi. Amerikalı askerlerin bana nasıl hitap ettiğini umursamazdım. Önemli olan, hedef kitleleri oldukları radyo programlarımızı dinlemeleriydi.’ dedim” şeklinde konuştu.
Vietnam Savaşı’nın sonra ermesinden sonra bir dönem Güney Vietnam’ın da başkenti olarak bilinen ve savaşın ardından Saygon ismi Ho Chi Minh’e dönüştürülen şehre taşınan Ngo, burada yerel bir televizyondan iş teklifi alarak yaşamına devam etti. Ngo, 30 Eylül 2016’da 85 yaşında Ho Chi Minh’de hayatını kaybetti.
